Sau thông tin về chùm 4 ca mắc não mô cầu, trong đó có một trường hợp tử vong, số người đi tiêm vaccine phòng bệnh tăng mạnh.
Theo Viện Pasteur TPHCM, trong 10 tháng đầu năm 2026, khu vực miền Nam ghi nhận 42 ca mắc não mô cầu, trong đó 7 trường hợp tử vong. TPHCM chiếm hơn 57% tổng số ca mắc của khu vực. Nhóm 11-15 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất, với 28,6%. Đáng chú ý, ba ổ dịch đã được ghi nhận tại trường học và cơ sở sinh hoạt tập trung ở An Giang, Cà Mau và TPHCM.
Chùm 4 ca bệnh mới nhất xảy ra tại một trường THCS ở TPHCM, trong đó một học sinh 12 tuổi tử vong do bệnh diễn tiến nhanh, gây sốc nhiễm trùng và suy đa cơ quan.
TS.BS Nguyễn An Nghĩa, Phó trưởng Khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TPHCM), cảnh báo bệnh não mô cầu xâm lấn có thể diễn tiến đặc biệt nhanh. Ở thể tối cấp, người bệnh có thể tử vong trong vòng 24 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng; một số trường hợp nhiễm khuẩn huyết nặng có thể tử vong chỉ sau 6-8 giờ nếu không được cấp cứu kịp thời.
Vi khuẩn khi xâm nhập vào máu có thể kích hoạt phản ứng viêm nghiêm trọng, dẫn đến suy hô hấp, suy thận, viêm màng não, xuất huyết dưới da và hoại tử mạch máu. Các triệu chứng ban đầu như sốt, đau đầu, buồn nôn, mệt mỏi, đau nhức cơ thể dễ bị nhầm với bệnh nhiễm trùng thông thường. Ban xuất huyết đặc trưng cũng có thể xuất hiện muộn, khiến việc nhận biết bệnh ở giai đoạn đầu gặp khó khăn.
Bác sĩ Nghĩa dẫn trường hợp một bệnh nhi 8,5 tháng tuổi từng điều trị tại Bệnh viện Nhi đồng 1 do nhiễm khuẩn huyết và viêm màng não vì não mô cầu. Khoảng 10 giờ trước nhập viện, trẻ có biểu hiện ho, thở mệt. Khi xuất hiện những chấm xuất huyết nhỏ trên ngực, gia đình đưa trẻ đến bệnh viện. Tuy nhiên, chỉ sau 2-3 giờ nhập viện, các chấm xuất huyết lan rộng thành những mảng hoại tử, kèm suy hô hấp.
Dù được điều trị tích cực bằng kháng sinh, thuốc chống sốc, thở máy và hồi sức chuyên sâu, trẻ vẫn phải đoạn chi cả hai chân và tháo khớp một số đốt ngón tay.
Theo bác sĩ Nghĩa, điều trị các ca bệnh nặng đòi hỏi sự phối hợp khẩn trương của ê kíp hồi sức cùng hệ thống trang thiết bị, nhân lực chuyên sâu. Ngay cả khi huy động tối đa nguồn lực, bác sĩ vẫn khó bảo đảm cứu sống người bệnh hoặc ngăn ngừa hoàn toàn di chứng. Chi phí điều trị có thể lên đến hàng trăm triệu đồng, chưa kể chi phí chăm sóc và phục hồi chức năng sau xuất viện.
Não mô cầu lây truyền chủ yếu qua dịch tiết đường hô hấp khi tiếp xúc gần với người bệnh hoặc người mang vi khuẩn. Trẻ nhỏ, thanh thiếu niên, người sống trong môi trường tập trung và người suy giảm miễn dịch cần đặc biệt lưu ý nguy cơ mắc bệnh. Vaccine hiện có thể phòng các nhóm huyết thanh gây bệnh phổ biến A, B, C, Y và W.
Ghi nhận ngày 19.10 từ Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho thấy, trong 4 ngày, gần 300 trung tâm trên toàn quốc thực hiện gần 40.000 mũi vaccine não mô cầu, tăng gấp 3 lần so với cùng kỳ tháng trước. Riêng gần 80 trung tâm tại TPHCM ghi nhận gần 15.000 mũi tiêm, tăng gấp 125 lần.
BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Chuyên môn Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết trẻ em chiếm khoảng 70% số lượt tiêm trong đợt này. Nhiều gia đình đưa cùng lúc 5-7 thành viên, từ trẻ nhỏ đến người cao tuổi, đến khám và tư vấn tiêm chủng.
Bác sĩ khuyến cáo người dân chủ động tìm hiểu và tiêm vaccine phù hợp để phòng các nhóm huyết thanh não mô cầu. Vaccine nhóm B và ACYW có thể được chỉ định tiêm trong cùng buổi tại hai vị trí khác nhau, đồng thời có thể kết hợp với một số vaccine khác theo tư vấn của bác sĩ. Việc tiêm chủng cần căn cứ vào độ tuổi, tiền sử tiêm và tình trạng sức khỏe của từng người.
